نظري بر کارکردهاي پارلمان در يکسال گذشته
عبدالقهار سروری
بعد از يک دروة طولاني عدم موجوديت مرجع قانونگذار و
نقش نداشتن مردم پيرامون سرنوشت شان، براي اولين بار با فراهم شدن
زمينه مناسب در کشور مردم با رأي مستقيم خود رئيس جمهور و پارلمان
منتخب را روي کار آوردند.
با آنکه زد و بندها و مشکلات فراواني را انتخابات با
خود داشت که بالاي نتايج آن به شدت اثر گذار بود با آن هم در کشوري که
مردم آن مشکلات زيادي را متحمل شده و در گذشته ها کوچکترين اعتنايي به
حقوق و خواسته هاي آنان صورت نمي گرفت، اين کار يک تجربة مهم و قابل
توجه بود.
پارلمان کشور سال گذشته در تاريخ 28 قوس رسماً به کار
خود آغاز نمود، و آغاز کار پارلمان در افغانستان بعد از سالها جنگ و نا
امني در کشور با وعده هاي فراوان اعضاي پارلمان و توقعات جدي و موجة
مردم همراه بود.
بعد از سقوط رژيم طالبان و روي کار آمدن شرايط جديد در
کشور و جلب توجة جامعة جهاني به افغانستان مردم اين کشور که مشکلات
متعدد و نا بساماني هاي باقي مانده از جنگهاي ويرانگر و تجاوزات پيهم
بالاي زنده گي شان فشار وارد ميکرد توقع داشتند که شرايط و نظام جديداً
به وجود آمده تأثيرات بسيار جدي در جهت بهبود وضع زنده گي شان داشته
باشد، چون جامعة جهاني و مسؤولين دولت افغانستان وعده هاي فراواني در
اين مورد داده بودند؛ اما روي يک سلسله ملحوظات نه تنها اين توقعات
مردم بر آورده نشد بلکه روز تا روز مشکلات آنها و بي اعتنايي دولت
بيشتر گرديد، با روي کار آمدن پارلمان به عنوان مرجع تمثيل کنندة نقش
مردم در نظام حاکم مردم به اين باور بودند که نماينده گان آنها در جهت
برآورده شدن خواستهاي شان تلاش جدي نموده و کارهاي ارزنده يي را انجام
خواهند داد.
اما ساختار پارلمان به گونه يي بود که از همان روز هاي
اول ايجاد آن سولات متعددي را پيرامون حد کار آيي آن به ميان مي آورد،
با وجود آنکه عده يي از شخصيت هاي توانمند و نماينده گان واقعي مردم در
اين نهاد مهم حضور دارند؛ اما روي بعضي ملحوظات و زد و بندهاي تعدادي
از افراد که واجد شرايط اين مرجع مهم نبوده و از سواد کافي برخوردار
نيستند و شايد تا حدي از شناخت جايگاه و مسؤوليت خود نيز عاجز باشند،
به اين مرجع راه يافته اند.
به هر حال روي کار آمدن پارلمان يک گام مهم بوده و
احتمالاً تا يک اندازه يي ضعف کاري آنها از نو تجربه بون آنها سر چشمه
مي گيرد، اميدوار هستيم با گذشت زمان پارلمان بيشتر مؤثر گرديده و صاحب
نقش برجسته در کشور شود.
از سوي ديگر مزاحمت ها و گاهي هم بي اعتنايي ها دولت و
شرايط نا مساعد موجود در کشور از جمله مسايلي اند که در روند کاري
پارلمان تأثير منفي گذاشته است.
به هر حال مشروعيت بخشيدن به قواي اجرائيه و قضائيه،
تصويب بودجه و پر نمودن خلاي مهم نبود قوة مقننه در کشور از جمله مسايل
قابل توجه بودند که با روي کار آمدن پارلمان انجام شد؛ ولي در کل روي
مشکل و نواقص ياد شده تا هنوز خواستهاي مردم بر آورده نشده و توقعات
مردم همچنان به جاي خود باقي است.
به خاطر روشن شدن بيشتر موضوع خواستيم تا نظريات چند تن از صاحب نظران
را با خود داشته باشيم، در اين بحث کسانيکه شرکت نموده اند عبارت اند
از: سلطان محمد اورنگ عضو پارلمان کشور، بشير بيژن معاون حزب کنگره ملي
و معاون شوراي متحد ملي، استاد محمد موسي "فريور" استاد فاکولتة حقوق
پوهنتون کابل و غلام نبي "ديدار" يکتن از معلمين سابقه دار معارف کشور.
در آغاز بحث آقاي اورنگ عضو پارلمان کشور پيرامون کار
کردهاي يکسالة پارلمان چنين نظرياتي دارد: بدون شک بعد از سپري شدن
دوره هاي جهاد و مقاومت روي کار آمدن پارلمان يک گام مهم و مثبت بوده؛
اما ظرف يکسال گذشته پارلمان کار هاي بسيار مهمي انجام نداده و توقعات
مردم بر آورده نشده است، دليل عمده يي که باعث شد تا توقعات مردم از
سوي پارلمان ظرف يکسال گذشته بر آورده نشود يک سلسله چالش هايی بود که
از سوي حکومت در مقابل پارلمان ايجاد گرديد، از سوي ديگر حکومت به
پيشنهادات پارلمان در جهت حل مشکلات مردم از جمله ازدياد معاشات
مامورين دولت و امتيازات بازمانده گان شهدا اعتنايي نکرد، روي اين
ملحوظات توقعات مردم صد در صد بر آورده نشد.
اما به هر حال ايجاد پارلمان در شرايط موجوده يک قدم
مهم و مثبت مي باشد، به دنبال اين نظريات آقاي بيژن چنين نظرياتي
پيرامون موضوع ارائه داد: در خصوص قوة مقننه کشور که پارلمان باشد
مواضع ما روشن بود، از همان آغاز کار پروسة انتخابات و شمارش آرا
مشکلات زياد داشت، از همان روزهاي اول معلوم بود که دولت آماده نيست به
يک پارلمان که ممثل ارادة مردم باشد همکاري کند روي همين ملحوظ تمام
کانال ها را براي جعل و تقلب باز گذاشتند، به همين ترتيب تعدادي زيادي
از نماينده گاني روي کار آمدند که مردم تا هنوز روي نماينده بودن آنها
انتقاد دارند.
پارلمان به عنوان قوة قانونگذار در بسياري از موارد نقش
چنداني نداشت دولت نيز به جايگاة آن اعتنايي نکرد. دولت اکثراً به
قانون بي احترامي ميکند و پارلمان خاموش مي ماند، در اکثر موارد رئيس
جمهور کارها را بدون در نظرداشت پارلمان انجام ميدهد، عده يي از وکلا
که از طريق جعل و تقلب روي کار آمدند، حتي با جغرافياي ولايتي که از آن
نماينده گي مي کنند بلديت ندارند.
مردم اعتماد شان را نسبت به اين مرجع مهم از دست داده
اند، ما در کشور مشکلات زيادي داريم در عرصه هاي اجتماعي، سياسي،
فرهنگي و اقتصادي مشکلات آموزشي و پرورش، صحت و بيکاري هنوز باقي است،
در حاليکه کميسيون هايي که مشخصاً پيرامون موضوعات مختلف در پارلمان
وجود دارند بايد اين کارها را انجام مي دادند.
متأسفانه من نميدانم که پارلمان تا اکنون چه کار مهمي
را انجام داده است، جز اينکه يک تعداد افراد غير واجد شرايط را به
کابينه فرستاده اند.
از سوي ديگر آقاي بيژن که خود را از جملة کانديدهاي
شاروالي کابل ميگويد، معتقد است که انتصاب شاروال جديد خلاف قانون بود
و بايد پارلمان مانع آن ميشد، همچنان او معتقد است که در نهادهاي مهم
دولتي عدالت وجود ندارد.
در اين قسمت استاد فريور چنين نظرياتي دارند: مقدم بر
همه افتتاح شوراي ملي افغانستان خودش يک گام مهم و ارزنده است که پس از
سه دهه جنگ و اشغال گري روي کار آمده است، ما بايد پيرامون آن با شتاب
زده گي قضاوت نکنيم، پارلمان که بعد از سه دهه جنجال مي آيد با مشکلات
همراه ميباشد و تا هنوز با يک پارلمان معياري زياد فاصله داريم،
پارلمان در اثر کمبود تجربه و موجوديت انشعابات داخلي نتوانست کار زياد
مهمي را انجام دهد، گرچه رئيس جمهور کشور به کار کردهاي پارلمان زياد
خوشبيني نشان داده است ولي طرف اعتماد ما و مردم نيست، در ايجاد
پارلمان تقلبات و جعل کاري هايي زياد صورت گرفت، اعضاي پارلمان را ما
علي الظاهر نماينده ميدانيم اما در واقعيت امر ملاحظاتي وجود دارد.
روي هم رفته روي کار آمدن خود پارلمان مهم است چون گروه
هاي مختلف عوض خصومت و جنگ در زير يک سقف حضور دارند و کار مي کنند، ما
به آيندة پارلمان انتظار مي کشيم و به هر حال روي کار آمدن پارلمان را
مهم ميدانيم.
اما در آخر بحث معلم غلام نبي "ديدار" معتقد است که
پارلمان تا هنوز کار مهمي را انجام نداده است و پيرامون موضوعات مهم
چون بهبود عرصة معارف و صحت و ازدياد حقوق معلمين و مامورين توجة نکرده
است، او ميگويد: پارلمان در جهت تطبيق قانون اساسي، بر آورده ساختن
خواست هاي مردم و تطبيق برنامه هاي امنيتي خود عاجز مانده و تمام
مشکلات کماکان وجود دارد.
در آخر ميتوان چنين نتيجه گيري نمود که با وجود کمي ها
و نواقصي که پارلمان کشور در ساختار و جريان کاري خود دارد وجود آن
مثبت و مفيد بوده و بدون شک با گذشت زمان و ازدياد تجارب اعضاي پارلمان
وضعيت کاري آنان بهتر خواهد شد.
به هر حال ظرف يکسال گذشته پارلمان در جهت بر آورده
ساختن خواسته هاي مردم و تحقق مفاد قانون اساسي کشور زياد مؤفق نبوده
است که دليل آن حتماً همان نواقصي است که قبلاً از آن تذکر به عمل آمد.
اميدواريم با گذشت زمان و ازدياد تجارب وکلا، به حل
مشکلات و بر آورده شدن خواسته هاي مردم تلاش نموده کارهاي ارزنده يي را
انجام دهند که ديگر موردي براي انتقاد باقي نماند.
qahare-sarwari@yahoo.com
|